برنامه های بهداشتی که برای پیشگیری از بروز بیماریها پایه گذاری شده اند نقش اساسی در افزایش بازدهی تولید خواهد داشت درمان برای جلوگیری از مرگ حیوانات انجام می شود که در این هنگام تولید به میزان شایان توجهی کاهش یافته است .

به هر حال برخی از بیماریها درمان شدنی نیست و موجب مرگ حیوان باارزش خواهد شد از این رو طراحی برنامه های بهداشتی با ید را ه بردی (استراتژی )تهاجمی (پیشگیری از بیماری )باشد نه تدافعی (درمان بیماری )

هدف اساسی هر برنامه بهداشتی ان است که با پیشگیری از بروز بیماریها سود دهی راافزایش دهد برنامه های بهداشتی که از نظر اقتصادی پر هزینه تر از بیماری باشند سفارش نمی شوند چون هر گاوداری از نظر مدیریتی امکانات دشواریها و ویژگیهای خودرادارد ازاین رو نمی توان برنامه بهداشتی را برای گاوداریها عمومیت داد و موفق بود برنامه های بهداشتی از واکسیناسیون ساده تا استفاده از کامپیوتر برای زیر نظر داشتن گاوها متفاوت است که باتوجه اصل اقتصادی بودن برنامه برای هر گاوداری در نظر گرفته می شود موفقیت هر برنامه بهداشتی به همکاری بی دریغ و علاقه مندی تمام افراد وابسته است که به شیوه ای با گاو در ارتباط هستند (دامپزشک ، گاودار ،کارکنان ومانند آنها)

گاودار خوب با فراهم کردن شرایط مناسب از آسیب پذیری حیوانات و بروز بیماریها جلوگیری کرده و با مشاهده ی حالتهای نابهنجار در حیوانات مشکل را برطرف می سازد گاودارهامعمولا  در شناسایی گاوهای بیمار مشکلی ندارند برخی از رفتار های نابهنجار و نشانه های بیرونی که توجه به انهااهمیت دارند ،عبارتند :بی اشتهایی ،کندی رشدی ،لرزش ،تشنج ،سرفه کردن ،موهای خشن و ناشفاف ،آبریزش از بینی ،تورم یا زخم شدن هر جای بدن ،اسهال ،واکنشهای نابهنجاری مانند کناره گیری از دیگر گاوها و مانند ان با مشاهده هر یک از این نشانه ها باید گاو را با دقت بیشتری زیر نظر گرفت افزایش دمای بدن یا میزان تنفس ممکن است نشانگر بیماری جدی باشد که در بسیاری از موارد نیازمند کمک دامپزشک خواهدبود.

اقدامات بهداشتی

 رعایت نکات زیر برای پیشگیری از بیماریها و بهداشت بهتر در گله سفارش می شود :

1-مراقبت پیوسته از گاوهای شیری

2-جایگاه مناسب از نظر اندازه وتامین نو ر و هوای تازه

3-آب پاکیزه هیمشه در اختیار حیوان باشد و جیره بهینه به میزان بسنده تغذیه شود

4-حیوانات خریده شده بیمار یا ناقل بیماری نباشد

5-دامهای بیمار را باید از گله بیرون برد

6-مواظب افراد و دامهای ناقل میکربهای بیماریزا باشید

7- برنامه واکسیناسیون مناسبی باید در نظر گرفته شود

8-آزمایش گله برای برخی از بیماریها که بوسیله سازمانهای بهداشتی و دامپزشکی انجام شود

9- پاکیزه نگه داشتن و ضد عفونی کردن گاو داری

10-برنامه ریزی مناسب برای مبارزه با انگلها و زیانهای اقتصادی را می کاهد

چکیده ای از برنامه های بهداشتی در گله

الف –گوساله هاو تلیسه ها

1-              تولد ،ضد عفونی ناف با محلول تنتورید 7%وتغذیه آغوز

2-هفته نخستین بی شاخ کردن ،بریدن پستانهای زیادی

3-دو ماهگی ،واکسیناسیون گوساله های ماده در برابر بروسلوز

4-شش تا دوازه ماهگی واکسنهای رایج با پیشنهاد دامپزشک

5- دوازه ماهگی وارد کردن آهن ربا به نگاری بهتر از ان است که 18 ساعت پیش از آن خوراک را قطع کرد

6-پانزده ماهگی جفت گیری یا تلقیح مصنوعی با اسپرم گاوهایی که گوساله های کوچک تولید می کنند

7- 24 ماهگی زایش کمک به هنگام سخت زایی و یای گرفتن از دامپزشک در صورت نیاز

ب-گاوها وتلیسه های شیر ده

1-ضدعفونی پستان پس از هر بار دوشیدن

2- بازرسی دستگاه تولید مثل سی روز پس از زایش واکسیناسیونهای لازم مثلا در برابر لپستوسپیرز(اگر ضروری باشد )

3-جفت گیری یا تلقیح مصنوعی 45 تا60 روز پس از زایش

4- آزمایش تشخیص آبستنی 40تا 60 روز پس از تلقیح یا جفت گیری

5- خشک کردن گاوهای شیر ده برای 60روز پایانی آبستنی درمان ورم پستان در دروه خشک توجه به جیره گاوهایی که پیشینه بیماری تب شیر دارد

6-واکسن دارای ویروس زنده رانباید به گاوهای آبستن تزریق کرد بهترین زمان برای تزریق این واکسنها 30 روز پس از زایش و هنگام بازرسی دستگاه تولید مثل است

7- اگر اسهال سالمونلای بین گوساله ها  زیاد شایع باشد گاو به هنگام خشک کردن و دوباره پس از سه هفته واکسیناسیون می شود آنتی بادیهای تولید شده در بدن گاو از راه آغوز به بدن گوساله منتقل و مقاومت ان را می افزاید

با توجه به شرایط هر گاوداری می توان این برنامه راگسترش داد یا برخی از قسمتهای آن را نادیده گرفت برنامه واکسیناسیون باید زیر نظر دامپزشک قرار گیرد .